توقف «ماپ مدیریت پسماند» در کیاکلا

 

اجرای این طرح در ابتدا امیدهای بسیاری برانگیخت. سطل‌های زباله در نقاط مختلف شهر نصب شدند، آموزش‌هایی درباره‌ی نحوه‌ی صحیح دفع زباله ارائه شد و حتی بسیاری از شهروندان با اشتیاق در مسیر تفکیک زباله‌های خشک و تر گام برداشتند. نظم تازه‌ای بر شهر حاکم شد و امید به آینده‌ای پاک‌تر شکل گرفت.

 

اما با گذشت کمتر از یک سال، این طرح به پایان رسید و سطل‌های نصب‌شده نیز جمع‌آوری گردیدند. این توقف ناگهانی، موجی از نارضایتی عمومی ایجاد کرد و پرسش‌های متعددی را پیش روی شهروندان نهاد. امروز بسیاری از مردم کیاکلا در حالی که زباله‌هایشان شبانه جمع‌آوری می‌شود، نمی‌دانند در طول روز چگونه باید با پسماندهای خود برخورد کنند. نبود سطل‌ها موجب شده زباله‌ها در معابر رها شوند یا توسط حیوانات ولگرد پراکنده گردند؛ منظره‌ای که بار دیگر سیمای شهر را خدشه‌دار کرده است.

 

 

در گفتگوهایی که خبرنگار بلاغ با چند تن از اهالی کیاکلا انجام داد، همگی بر یک نکته تأکید کردند که نبود برنامه‌ مشخص برای دفع زباله‌ها و از بین رفتن نظم ایجادشده است.

 

یکی از شهروندان کیاکلا می‌گوید: نبود سطل‌های زباله باعث شده در بسیاری از کوچه‌ها و خیابان‌ها، کیسه‌های زباله گوشه‌ای رها شوند تا شب هنگام ماشین جمع‌آوری برسد.

وی توضیح داد: حیوانات ولگرد به این زباله‌ها حمله می‌کنند و هر صبح کوچه‌ها مملو از پسماندهای پراکنده است. پایان ناگهانی طرح، انگیزه‌ مردم برای همکاری در برنامه‌های شهری را تضعیف کرده است.

 

این شهروند گفت: مردم نه‌تنها از نبود زیرساخت ناراضی‌اند، بلکه خواهان برنامه‌ای پایدار برای مدیریت پسماند هستند.

 

 

احمد میری از دیگر شهروندان کیاکلا نیز در گفتگو با بلاغ می‌گوید: یکی از مهم‌ترین بخش‌های طرح ماپ، آموزش شهروندان برای تفکیک زباله از مبدا بود؛ موضوعی که در بسیاری از شهرهای پیشرو در دنیا به‌عنوان نقطه‌ آغاز مدیریت موفق پسماند شناخته می‌شود.

 

وی ادامه داد: تفکیک زباله از مبدأ یعنی جداسازی پسماندهای خشک و تر در همان لحظه‌ تولید. این اقدام به ظاهر ساده، آثار گسترده‌ای بر چرخه‌ مدیریت پسماند دارد که مزایای آن کاهش حجم زباله‌های دفنی با جداسازی مواد قابل بازیافت، تنها بخش اندکی از پسماند نیازمند دفن خواهد بود؛ صرفه‌جویی اقتصادی که بسیاری از مواد مانند پلاستیک، شیشه و فلز قابلیت بازیافت دارند و بازگشت آن‌ها به چرخه‌ی تولید می‌تواند منابع مالی قابل توجهی ایجاد کند و حفظ محیط زیست که جداسازی پسماند تر از خشک مانع از آلودگی خاک، آب‌های زیرزمینی و حتی هوای شهر می‌شود.

 

این فعال محیط زیست کاهش هزینه‌های شهری را نیز از دیگر مزایای اجرای طرح دانست و گفت: مدیریت اصولی زباله‌ها بار مالی کمتری بر دوش مدیریت شهری می‌گذارد و امکان سرمایه‌گذاری در سایر حوزه‌های عمرانی را فراهم می‌آورد و ارتقای فرهنگ شهروندی که مشارکت مردم در فرایند تفکیک، حس مسئولیت‌پذیری اجتماعی را تقویت کرده و پیوندی عمیق میان شهروندان و محیط زندگی‌شان ایجاد می‌کند.

 

این شهروند کیاکلا توضیح می‌دهد: اگر بخش آموزش و فرهنگ‌سازی در کیاکلا ادامه می‌یافت، می‌توانست نسلی از شهروندان آگاه و مسئولیت‌پذیر در قبال پسماند تربیت کند. توقف طرح، این روند را نیمه‌تمام گذاشت.

تجربه شهرهای موفق
 

 

این فعال محیط زیست گفت: از منظر اجتماعی، شهروندانی که با انگیزه‌ بالا در طرح مشارکت کرده بودند، اکنون احساس می‌کنند تلاش‌هایشان بی‌ثمر بوده است. این وضعیت می‌تواند اعتماد عمومی به برنامه‌های شهری آینده را کاهش دهد. از منظر زیست‌محیطی، نبود سطل‌ها و عدم اجرای تفکیک از مبدا موجب افزایش زباله‌های پراکنده، آلودگی بصری، انتشار بوهای نامطبوع و شیوع بیماری‌های ناشی از پسماندهای رهاشده می‌شود.

 

میری در پایان می‌گوید: از منظر اقتصادی نیز، هزینه‌های مدیریت پسماند بدون تفکیک به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد. در حالی که بازیافت می‌تواند منبع درآمد باشد، دفن و جمع‌آوری سنتی تنها هزینه‌های اضافی ایجاد می‌کند.

 

به گزارش بلاغ؛ شهر کیاکلا امروز در نقطه‌ای حساس قرار دارد. تجربه‌ نیمه‌تمام «طرح ماپ» نشان داد که مدیریت پسماند نباید مقطعی و کوتاه‌مدت باشد. این موضوع نیازمند برنامه‌ای جامع، مشارکت مستمر مردم و سرمایه‌گذاری در آموزش و زیرساخت است.

 

بازگشت به شیوه‌ی سنتی جمع‌آوری شبانه‌ی زباله‌ها نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای یک شهر در حال رشد باشد. تنها با طراحی یک سیستم پایدار و تکیه بر تفکیک از مبدا می‌توان هم اعتماد عمومی را بازگرداند و هم آینده‌ای سالم‌تر برای شهروندان رقم زد.

 

کیاکلا اکنون بیش از هر زمان دیگری به یک تصمیم جدی در حوزه‌ پسماند نیاز دارد. زباله‌ها تنها تهدیدی برای چهره‌ شهر نیستند؛ آن‌ها نمادی از نوع مدیریت و مسئولیت‌پذیری اجتماعی‌اند. تفکیک از مبدا می‌تواند حلقه‌ گمشده‌ توسعه‌ شهری باشد؛ حلقه‌ای که اگر دوباره در دستور کار قرار گیرد، نه‌تنها به بهبود سیمای شهر کمک می‌کند، بلکه فرصت‌های اقتصادی و فرهنگی ارزشمندی نیز به همراه خواهد داشت.

 

گزارش: علی‌رضا توکلی 

دانلود