در حکمت ۲۰۰ نهجالبلاغه آمده است که هنگامى که جنايت کارى را به همراه جمعى از اوباش خدمت امام (عليه السلام) آوردند؛ امام (علیهالسلام) فرمود: خوش آمد مباد بر چهرههايى که جز به هنگام حوادث بد ديده نمىشوند.
۰
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» اين كَلامِ حَكيمانه تكميلى است براى كَلامِ گذشته و ماجرا از اين قرار است كه: «جنايتكارى را خدمت آن حضرت آوردند و عدهاى از اوباش همراه او بودند (گويا مىخواستند مجازات او را تماشا كنند) امام (عليهالسلام) فرمود: خوش آمد مباد بر چهرههايى كه جز به هنگام حوادث بد ديده نمىشوند»؛ (وَ أُتِيَ بِجَانٍ وَ مَعَهُ غَوْغَاءُ، فَقَالَ لا مَرْحَباً بِوُجُوهٍ لا تُرَى إِلاَّ عِنْدَ كُلِّ سَوْأَةٍ).
«مرحبا» از ماده «رحب» به معناى وسعت مكان است و معمولاً هنگامى كه ميهمانى وارد مىشود، عرب به او «مرحبا» مىگويد؛ يعنى: «بفرماييد كه در محل وسيع و مناسبى وارد شدهايد». معادل آن در فارسى «خوش آمديد» است و ضد آن «لا مَرْحباً» به معناى «خوش نيامديد» و يا «خوش آمد بر شما مباد».
آرى، همواره گروهى در جوامع بشرى در پى جنجالآفرينى يا حضور در حوادث جنجالى هستند؛ به محض اينكه ببينند دو نفر با هم در گوشه خيابان دعوا مىكنند از اطراف جمع مىشوند؛ نه براى ميانجيگرى، بلكه براى اينكه آن صحنه زشت را بنگرند و يا هنگامى كه بشنوند بنا هست فلان كس را در ملأ عام مجازات كنند، دوان دوان به سوى آن صحنه مىروند.
از بعضى روايات كه در باب حدود آمده به خوبى استفاده مىشود كه اميرمؤمنان على (عليهالسلام) از اين گروه متنفر بود. در كتاب «وسائل الشيعه» در كتاب «الحدود» حديثى به اين مضمون در باب كراهت اجتماع مردم براى نگاه كردن به شخصى كه حرام مىخورد آمده است.
هنگامى كه اميرمؤمنان (عليهالسلام) در بصره بودند، مردى را خدمتش آوردند كه بنا بود حد بر او اجرا شود. ناگهان گروهى از مردم براى تماشاى آن منظره اجتماع كردند. اميرمؤمنان (عليهالسلام) فرمود: «اى قنبر! نگاه كن اين گروه چه كسانياند و براى چه آمدند؟»
عرض كرد: «مردى هست كه مىخواهند حد بر او اقامه كنند (و اينها تماشاگرند)».
هنگامى كه نزديك شدند، امام (عليهالسلام) در چهره آنها نگاه كرد و فرمود:
«لا مَرْحباً بِوُجُوهٍ لا تُرى إِلاَّ فى كُلِّ سُوءٍ؛ هؤُلاءِ فُضُولُ الرِّجالِ، أمِطْهُمْ عَنّى يا قَنْبَر؛ خوش آمد مباد بر چهرههايى كه جز در صحنههاى بد ديده نمىشوند. آنها افراد بيهوده جامعه هستند. اى قنبر! آنها را از من دور ساز».
درست است كه در قرآن مجيد و روايات دستور داده شده اجراى حد در حضور جمعى باشد تا مايه عبرت مردم گردد؛ اما اين گروه از افراد هرگز براى عبرت گرفتن نمىآيند، بلكه هر جا جنجالى برپا شود در آن جا حضور مىيابند و در صورتى كه فرصت پيدا كنند خودشان نيز وارد صحنه مىشوند.
ولى جالب توجه اين است كه زمامداران ظالم و ستمگر در دنياى ديروز و امروز از وجود اين گروه براى پيش بردن مقاصد نامشروع خود بهره فراوان گرفته و مىگيرند و براى درهم شكستن مخالفان خود و آمران به معروف و ناهيان از منكر اين گروه را تحريك كرده و به مصاف آنها مىفرستند.
ابن ابىحديد از «احنف» چنين نقل مىكند كه مىگفت: «سفيهان جامعه را گرامى داريد، زيرا آنها شما را از اين و آن حفظ مىكنند» (منظورش اين بود كه مىتوانند دشمنان شما را دفع كنند). سپس شعرى از شاعرى نقل كرده كه مضمونش اين است: «من اين افراد بد رفتار را براى خودم حفظ مىكنم تا در مقابل مخالفان از آنها استفاده كنم. اگر سگهايى كه نزد مناند حضور نداشته باشند، از سگهاى مخالفين در هراسم».