بهترين راه مبارزه با فقر

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» امیرمؤمنان (علیه‌السلام) در این کلام کوتاه و نورانی خود آثار میانه‌روی در امور را بیان کرده و می‌فرماید: «کسی که در هزینه‌کردن میانه‌روی کند هرگز فقیر نخواهد شد»؛ (مَا حالَ مَنِ اقْتَصَدَ).

«عال» از ریشه «عیل» (بر وزن عین) در اصل به معنای عیالمند شدن است؛ ولی این واژه به معنای فقیر نیز به‌کاررفته است. بعضی گفته‌اند که اگر از ریشه «عول» باشد به معنای فزونی عیال است و اگر از ریشه «عیل» باشد به معنای فقر است و «اقتصاد» به معنای میانه روی در هر کار مخصوصاً در امور مالی است.

این معنا امروز، هم در مقیاس کوچک خانواده و هم در مقیاس وسیع جامعه ثابت شده است که اگر از اسراف و تبذیر پرهیز شود و در هزینه‌کردن سرمایه‌ها صرف جویی و میانه‌روی گردد بسیاری از مشکلات حل می‌شود؛ مشکل، زمانی برای فرد یا جامعه پیدا می‌شود که حساب دقیقی برای هزینه‌ها و نیازها در نظر نگیرند و یا بی‌حساب‌وکتاب آنچه را که دارند هزینه کنند که به‌یقین زمانی فرامی‌رسد که در فقر فرومی‌روند.

در منابع اسلامی نیز روایات فراوانی در این زمینه دیده می‌شود، از جمله در روایتی از رسول خدا (صلی‌الله علیه و آله) می‌خوانیم: «الإقْتِصادُ فِی النَّفَقَةِ نِصْفُ الْمَعِیشَةِ؛ میانه‌روی در مخارج زندگی نیمی از معیشت انسان را تأمین می‌کند».

در حدیثی از امیرمؤمنان (علیه‌السلام) در غررالحکم می‌خوانیم: «مَنْ صَحِبَ الْإِقْتِصادَ دامَتْ صُحْبَةُ الْغِنی لَهُ وَجَبَرَ الْإِقْتِصادُ فَقْرَهُ وَخَلَلَهُ؛ کسی که همنشین میانه‌روی باشد غنا و بی‌نیازی پیوسته همنشین او خواهد بود و اقتصاد، فقر او را جبران و مشکلات او را برطرف می‌سازد».

در حدیث دیگری از امام صادق (علیه‌السلام) آمده است: «ضَمِنْتُ لِمَنْ اِقْتَصَدَ أنْ لا یَفْتَقِرُ؛ من ضمانت می‌کنم کسی که میانه‌روی پیشه کند هیچ‌گاه فقیر نشود».

البته میانه‌روی نه‌تنها در مسائل اقتصادی و مالی در مقیاس فرد و جامعه، بلکه در همه کارها مطلوب است حتی توصیه شده که مؤمنان در عبادت نیز که وسیله قرب الی الله است میانه‌روی را از دست ندهند.

مرحوم «کلینی» در کتاب کافی بابی تحت عنوان اقتصاد در عبادت آورده که نخستین حدیثش از رسول خدا (صلی‌الله علیه و آله) است: «إنَّ هذا الدّینُ مَتِینٌ فَاَوْغِلُوا فیهِ بِرِفْقٍ وَلا تُکَرِّهُوا عِبادَةَ اللهِ إلی عِبادِ اللهِ فَتَکُونُوا کَالرّاکِبِ الْمُنْبَتِّ الَّذی لا سَفَرآ قَطَعَ وَلا ظَهْرآ أبْقی؛ این آئین، حساب شده و متین است. در این مسیر با مدارا حرکت کنید و بندگان خدا را به عبادت زیاد مجبور نکنید که همانند سوار وامانده ای می‌شوید که نه به مقصد رسیده و نه حیوان را سالم گذاشته است».

انتهای خبر/