در حکمت ۱۳۸ نهجالبلاغه آمده است که امام (عليهالسلام) فرمود: کسى که يقين به پاداش دارد در بخشش، سخاوتمند است.
۰
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» این گفتار حکیمانه به یکی از مهمترین انگیزههای انفاق و بخشش در راه خدا اشاره میکند، امام (علیهالسلام) میفرماید: «کسی که یقین به پاداش و عوض داشته باشد در بخشش، سخاوت به خرج میدهد»؛ (مَنْ أَیْقَنَ بِالْخَلَفِ جَادَ بِالْعَطِییَةِ).
از جمله غرایز مسلّم انسان جلب منفعت و دفع ضرر است؛ انسان همیشه میخواهد کاری انجام دهد که سودی برای او داشته باشد یا ضرری را از او دور سازد و بر همین اساس حاضر میشود مواهبی را که در اختیار دارد برای رسیدن به امور مهمتری هزینه کند و تمام تجارتهای مادی با همین انگیزه صورت میگیرد. در تجارت معنوی نیز که قرآن هم از همین لفظ برای آن استفاده کرده (مانند آیه شریفه (هَلْ أَدُلُّکُمْ عَلَی تِجَارَةٍ تُنجِیکُمْ مِّنْ عَذَابٍ أَلِیمٍ)) بر همین اساس کار میکند، بنابراین کسانی که به وعدههای الهی ایمان و یقین داشته باشند و بدانند در برابر هر انفاق در راه خدا، بهتر و بیشتر از آن را در این دنیا یا در آخرت و یا در هر دو دریافت میکنند هرگز در انفاقکردن تردیدی به خود راه نمیدهند؛ سخاوتمندانه میبخشند و از انفاق اموال و ثروتهای خود در این راه با روی گشاده استقبال میکنند. قرآن مجید میفرماید: (و ما أَنفَقْتُمْ مِّنْ شَیْءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ وَهُوَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ)؛ «هر چیزی را (در راه خدا) انفاق کنید، عوض آن را میدهد (و جای آن را پر میکند)، و او بهترین روزیدهندگان است».
البته انسان گاه تنها با ظن و گمانِ عوض نیز اموالی را که در دست دارد هزینه میکند تا چه رسد به این که یقین داشته باشد. او در حال یقین بهتر و بیشتر خواهد پرداخت.
احادیث فراوانی از معصومین (علیهمالسلام) درباره تأثیر انفاق در راه خدا در برکات مادی و معنوی نقل شده است که نشان میدهد این کار، هم دنیای انسان را رونق میبخشد و هم مایه نجات او در آخرت است.
در حدیثی از امام علی بن موسی الرضا (علیهالسلام) میخوانیم که یکی از دوستان آن حضرت خدمتش رسید، امام (علیهالسلام) فرمود: «هَلْ أنْفَقْتَ الْیَوْمَ شَیْئاً؟؛ آیا امروز چیزی در راه خدا انفاق کردهای؟» گفت: نه به خدا سوگند! فرمود: «فَمِنْ أَیْنَ یُخْلِفُ اللهُ عَلَیْنا أنْفِقْ وَلَوْ دِرْهَماً واحِدآ؛ چگونه خداوند به ما عوض میدهد (اگر چیزی انفاق نکنیم)؟ برو انفاق کن، هر چند یک درهم باشد».
در حدیث دیگری، از رسول خدا (صلیالله علیه و آله) آمده است: «تَصَدَّقُوا فَإنَّ الصَّدَقَةَ تَزیدُ فِی الْمالِ کَثْرَةً وَتَصَدَّقُوا رَحِمَکُمُ اللهُ؛ صدقه بدهید که مال انسان را افزون میکند. صدقه بدهید خدا شما را رحمت کند».
در حدیث دیگری، از امام صادق (علیهالسلام) آمده است: «إنَّ الصَّدَقَةَ تَقْضِی الدِّین وَتَخْلُفُ بِالْبَرَکَةِ؛ صدقه موجب ادای دین میشود و برکاتی به جا میگذارد». البته این در مورد کسانی است که در اعمال نیک همواره انتظار عوض دارند؛ اما مخلصان واقعی، آنها هستند که برای جلب رضای الهی انفاق میکنند همانگونه که در سوره دهر، آیه (صلیالله علیه و آله) آمده است: (إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللهِ لا نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزَآءً وَلا شُکُورآ).