در حکمت ۱۱۰ نهجالبلاغه آمده است كه امام (عليهالسلام) فرمود كه فرمان خدا را تنها کسى مىتواند اجرا کند که نه سازش کار باشد (و اهل رشوه) و نه تسليم و ذليل (در مقابل ديگران) و نه از طمعها پيروى کند.
۰
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» امام(عليهالسلام) در اين گفتار پربار و حکيمانه، صفات کسانى را بيان مىکند که توانايى اجراى اوامر الهى را دارند و آن را در سه چيز خلاصه کرده، مىفرمايد «فرمان خدا را تنها کسى مىتواند اجرا کند که نه سازشکار باشد (و اهل رشوه)، و نه تسليم و ذليل (در مقابل ديگران)، و نه از طمعها پيروى کند» (لا يُقيمُ أَمرَ اللَّهِ سُبحانَهُ إِلّا مَن لا يُصانِعُ، وَلا يُضارِعُ، وَلا يَتَّبِعُ الْمَطامِعَ).
بديهى است آنان که اهل «مصانعه» (به معناى سازشکارى و رشوهگرفتن) هستند، هرگز نمىتوانند حق را به حقدار برسانند؛ چراکه زورمندان اهل باطل آنها را خريدارى مىکنند و از حق منصرف مىسازند و در اين ميان، حقوق ضعفا پايمال مىشود. همچنين کسانى که ضعيف و ذليل و ناتواناند، قدرت اجراى فرمان خدا را ندارند؛ زيرا اجراى فرمان حق، قاطعيت و شجاعت و استقلال شخصيت مىطلبد و افراد زبون که به روش اهل باطل عمل مىکنند، توان اين کار را ندارند.
نيز اشخاص مبتلا به انواع طمعها ـ طمع در مقام، مال و خواستههاى هوسآلود ـ هرگز نمىتوانند مجرى فرمان خدا باشند؛ زيرا طمع، بر سر دوراهىها و چندراهىها آنها را به سوى خود جذب مىکند و از پيمودن راه حق بازمىدارد. به همين دليل در طول تاريخ، کمتر زمامدارى را ديدهايم که به طور کامل مجرى فرمان حق باشد (مگر انبيا و اوليا)؛ زيرا گاه يکى از اين سه نقطهضعف و گاه همه آنها را داشته و از اينرو از پيمودن راه حق بازمانده است.
آنچه امام(عليهالسلام) درباره موانع اجراى فرمان الهى بيان فرموده، امورى است که در آيات و روايات اسلامى نيز بر آن تأکيد شده است؛ از جمله درباره رشوه مىخوانيم که پيغمبر خدا(صلّىاللهعليهوآله) فرمود «إيّاکُم وَ الرِّشوَةَ فَإِنَّها مَحضُ الكُفرِ، وَ لا يَشُمُّ صاحِبُ الرِّشوَةِ ريحَ الجَنَّةِ؛ از رشوه بپرهيزيد که كفر خالص است و رشوهگير بوى بهشت را هرگز استشمام نمىكند».