پایگاه خبری بلاغ مازندران 10 ارديبهشت 1398 ساعت 22:22 http://www.bloghnews.com/note/385389/احیاء-جایگاه-معلم-ضرورتی-اجتناب-ناپذیر-مسیر-رشد-تعالی-جامعه -------------------------------------------------- عنوان : احیاء جایگاه معلم ، ضرورتی اجتناب ناپذیر در مسیر رشد و تعالی جامعه احمدرضا هدایتی -------------------------------------------------- متن : به گزارش بلاغ، بی شک نقش و جایگاه معلم در جامعه، نقش و جایگاه بی بدیلی است که می تواند سرنوشت جوامع را به طور کامل متحول و سمت و سوی حرکت انسان ها را در مسیر رشد و تعالی مادی و معنوی و نیز پیشرفت و توسعه همه جانبه هدایت نماید، همچنان که پیامبران الهی با تعلیم و تربیت آحاد مردم، چنین نقشی را بر عهده داشتند.به بهانه ایام شهادت استاد شهید علامه مرتضی مطهری و روز معلم نگاهی می کنیم به اهمیت توجه به جایگاه معلمان در کلام رهبر انقلاب. معلّمی شغل انبیا است امام خمینی(ره) بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی در رابطه با جایگاه معلمان می فرمایند: نقش معلم در جامعه، نقش انبیاست. انبیا هم معلم بشر هستند. نقش بسیار حساس و مهمی است و مسئولیت بسیار زیاد دارد. رهیر معظم انقلاب نیز در تداوم راه بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی یادآوری می کنند؛ خُب امام (رضوان الله علیه) فرمودند معلّمی شغل انبیا است؛ این فقط یک شعار دل خوش کن نیست؛ این یک حقیقت قرآنی است: وَ یُعَـلِّمُهُمُ الکِتابَ وَ الحِکمَهًْ؛ از جمله خصوصیّات پیامبران، تعلیم است. یعنی شما دارید راهی را حرکت می کنید که برترین انسان های تاریخ بشریّت، آن راه را رفته اند و برای آن مقصود و برای آن پیمایش، مبعوث شده اند؛ یعنی پیغمبران. تأثیر بی نظیر، نقش بی نظیر تعلیم و تربیت عمومی در پیشرفت کشور، در سعادت کشور یک مسئله فوق العاده مهمّی است. به نظر ما این جزو واضحات است، جزو بدیهیّات است -اگرچه بعضی متأسفانه این امر بدیهی را درست درک نمی کنند- که آموزش و پرورش و تعلیم و تربیت عمومی، زیرساخت اصلیِ سعادت یک ملّت و پیشرفت یک کشور و در جمهوری اسلامی، حرکت به سمت آرمان ها است. (19/2/97) البته بدیهی است همان گونه که رهبر معظم انقلاب نیز متذکر شده اند، دستیابی به این جایگاه و موفقیت در این زمینه مستلزم وجود مربیان و مدیران مؤمن و آراسته به فضائل اخلاق اسلامی، عامل به عمل صالح، تعالی جو و تحول آفرین، انقلابی، آینده نگر، عاقل، متعهد، امین، بصیر، حق شناس و دین باور و در واقع پیرو سیره انبیاء و اولیاء الهی است. راز موفقیت انبیاء در هدایت نسل بشر را نیز باید در برخورداری آنها از مؤلفه هایی مانند؛ خودشناسی و خداشناسی، خودسازی و عملگرایی، ایمان و تقوا، بصیرت و آگاهی، راستگویی و صداقت، مهربانی و نرمخویی، صبر و شکیبایی، علم و دانش و امثال آن جست وجو نمود. درست به همین دلیل است که از نگاه اسلام، ارزش قلم علما و دانشمندان از ارزش خون شهدا برتر دانسته شده است و باز به همین دلیل است که ارج نهادن بر نقش و جایگاه اساتید و معلمان (به عنوان بخشی از جامعه علما و دانشمندان)، می تواند متضمن سعادت دنیوی و اُخروی مردم و صحت و سلامت مادی و معنوی آن جامعه باشد. جامعه باید قدردان معلمان باشد این همه تأکید بر ضرورت حفظ شأن و جایگاه معلم در اسلام، بیانگر اهمیت و تأثیرگذاری نتیجه کار معلمان در رشد و تعالی جامعه در ابعاد مختلف مادی و معنوی است و درست به همین دلیل است که حضرت امام(ره) و امام خامنه ای نیز همواره بر این موضوع اصرار و مردم و مسئولان را از ایجاد شرایطی که به تخریب شأن و منزلت و جایگاه والای معلمی منجر شود، بر حذر داشته اند. رهبر معظم انقلاب در این رابطه می فرمایند؛ گزارش هایی که به من می رسد نشان می دهد که یک جریانی در کشور سعی می کند آموزش وپرورش را از چشم ها بیندازد؛ ارزش آموزش وپرورش را و اعتماد به آموزش وپرورش را در دل ها از بین ببرد؛ مقاصدی دارند. این [جریان] از بیرون هم هدایت می شود. حالا بعضی ها لجشان می گیرد؛ تا ما می گوییم دست های خارجی، می گویند شما مدام به خارجی ها حمله می کنید! نه، ما ضعف های خودمان را می بینیم؛ اگر ما قوی باشیم، آن خارجی هیچ غلطی نمی تواند بکند، امّا او از همین ضعف های ما است که دارد استفاده می کند، برنامه ریزی می کند، نقشه می کشد، نفوذ می کند؛ راه های مستقیم را کج می کند، معوج می کند. 19/2/97 ایشان برای جلوگیری از بروز چنین وضعیتی، این گونه توصیه می کنند؛ منزلت معلّم، جایگاه معلّم، آن جوری که این حقیر به آن اعتقاد دارم و آن را حس می کنم و لمس می کنم، در جامعه جا نیفتاده. باید جا بیفتد در ذهن جامعه که معلّم یک مرجع است، معلّم یک شخصیّت والا است، معلّمی یک کار مقدّس است؛ این را با کار هنری، با نوشتن کتاب، با ساختن فیلم، با ساختن شعر، با انواع و اقسام شیوه های تأثیرگذاری، بایستی برنامه ریزی کرد و انجام داد؛ تا حالا این کارها نشده است. (19/2/97) جایگاهی که خود معلمان باید قدر بدانند البته ایشان معتقدند که خود معلمان نیز می توانند در حفظ این جایگاه نقش داشته باشند و طبیعی است که این نقش آفرینی مستلزم برخورداری متولیان تعلیم و تربیت کشور از صفات اخلاقی و رفتاری مبتنی بر اصول و ارزش های اسلامی و اجتماعی و عمل توأم با علم و آگاهی و همچنین اخلاص و تعهد است. رهبر معظم انقلاب در این رابطه ضمن یادآوری این نکته که هزینه در امر آموزش و پرورش، نوعی سرمایه گذاری است، خاطرنشان می کنند؛ خود جامعه معلّم، ارج و قرب و قدر این جایگاه را، این شغل را بداند... و بعد، جامعه قدر معلّم را بداند و احترام و تکریم برای معلّم قائل بشود؛ و سپس مسئولان، این اهمّیّت را درک کنند. بنده بارها گفته ام، آموزش و پرورش و هزینه کردن برای معلّم، سرمایه گذاری است! برای معلّم هزینه کنند.(17/2/96) معلم یک مرجع است وقتی جایگاه معلم با نقش و رسالت پیامبران مورد مقایسه قرار می گیرد، بنابراین؛ معلم می تواند یک مرجع باشد و رجوع به معلمان نیز می تواند ابعاد مختلفی را شامل شود، یعنی یک معلم واجدشرایط که از مؤلفه ها و شاخصه های اسلامی و دینی کافی نیز برخوردار است، نه تنها می تواند به عنوان یک مرجع علمی مورد استناد و اتکاء قرار گیرد، بلکه در مسائل دینی و حتی مشورت و قضاوت هم می تواند به یک مرجع مطلع، امین و مطمئن برای پاسخگویی به سؤالات مردم تبدیل شود. شاید به همین دلیل است که رهبر معظم انقلاب از معلم به عنوان یک مرجع نام می برند و می فرمایند؛ باید جا بیفتد در ذهن جامعه که معلّم یک مرجع است، معلّم یک شخصیّت والا است، معلّمی یک کار مقدّس است؛ این را با کار هنری، با نوشتن کتاب، با ساختن فیلم، با ساختن شعر، با انواع و اقسام شیوه های تأثیرگذاری، بایستی برنامه ریزی کرد و انجام داد؛ تا حالا این کارها نشده است. یکی از کارهای اساسی ای که باید هم در خودِ محیطِ آموزش و پرورش، هم در محیط های مربوط دیگر -در محیط های فرهنگی، در صداوسیما و جاهای دیگر- حتماً دنبال بشود، این مسئله است؛ یعنی معلوم بشود که معلّمی چه جایگاهی دارد و تکریم معلّم تحقّق پیدا کند؛ در کتاب درسی باید بیاید، در داستان باید بیاید، در رمان نویسی باید بیاید. 19/2/97 آموزش و پرورش یک کار بنیادی و فرصتی استثنایی رهبر فرزانه انقلاب، نظام آموزشی مطلوب را راز موفقیت کشور برای ایجاد یک جامعه برخوردار و پیشرفته در ابعاد مختلف مادی و معنوی معرفی نموده و می فرمایند: اگركشورى بخواهد به عزت مادى، به سعادت معنوى، به سيطره سياسى، به پيشروى علمى، به آبادانى زندگى دنيا، به هر آرزوئى، بخواهد دست پيدا كند، بايد به آموزش و پرورش به عنوان يك كار بنيادى، مقدماتىِ لازم بپردازد. (3/5/86) ایشان معتقدند تعلیم و تربیت جوانان یک فرصت استثنایی و به عبارت دیگر یک مسئولیت سنگین است که بر دوش معلمان و وزارت آموزش و پرورش قرار گرفته است، فرصتی که می تواند سرنوشت آینده کشور را در مسیر رشد و تعالی یا خدای ناخواسته در جهت اضمحلال و انحطاط رغم بزند. امام خامنه ای در این رابطه در یکی از سخنرانی هایشان خاطرنشان می کنند که؛ خب، آموزش و پرورش یک فرصتی در اختیار دارد که هیچ دستگاه دیگری این فرصت را ندارد؛ این فرصت عبارت است از آن 12 سال؛ این 12سالی که کودکان ما، نوجوانان ما در دوره دبستان و دبیرستان طی می کنند؛ در اختیار آموزش و پرورش است؛ در اختیار هیچ دستگاه دیگری یک چنین فرصت گران بهایی وجود ندارد؛ این فرصت، بهترین فرصت برای انتقال ارزش ها و انتقال درست و جامع آرمان های انقلابی و ملّی ما است؛ این فرصت، برای نهادینه کردن هویّت ملّی در کودکان ما و مردان و زنان آینده ما، یک فرصت بی نظیری است؛ این در اختیار آموزش و پرورش است. هم اندیشه در این 12 سال شکل می گیرد، هم انگیزه شکل می گیرد؛ جهت حرکت زندگی -انگیزه ها، آرمان ها، جهت گیری ها- در وجود جوان ما و نوجوان ما، در همین 12 سال به برکت حضور در کلاس های درس و شنیدن از معلّمان و بودن در محیط مدرسه شکل می گیرد. ببینید این چقدر اهمیت دارد؛ یعنی آینده کشور مربوط به همین 12 سالِ جوانان ما است. (19/2/97) با این تعبیر، مسئولیت هرگونه نقصان و کاستی در مسیر حرکت به سمت اهداف والای انقلاب اسلامی یا وجود بسیاری از ناهنجاری های اجتماعی را باید با نقص و کاستی در نظام آموزشی مرتبط دانست، چرا که نظام آموزشی کشور می تو اند با تعلیم و تربیت اصولی افراد جامعه، تا حد زیادی از ورود افراد ناسالم و نامطلوب به جامعه جلوگیری نماید. ضرورت ارتقاء کمی و کیفی کادرسازی در آموزش و پرورش بدیهی است که کادرسازی تراز انقلاب برای نظام آموزشی، یکی از الزامات توفیق در استقرار نظام آموزشی مطلوب و اثرگذار است، از همین رو رهبر معظم انقلاب همواره این موضوع را مورد توجه و تأکید قرار داده و در یکی از سخنرانی هایشان خطاب به مسئولان آموزش و پرورش، یادآوری می کنند که؛ دانشگاه فرهنگیان را مسئولین جدی بگیرند؛ دانشگاه فرهنگیان را -که تولیدکننده معلّم است- جدی بگیرند؛ هرچه می توانند برای این سرمایه گذاری کنند؛ به یک لحاظ، اهمیت این دانشگاه از همه دانشگاه های دیگر بیشتر است. (17/2/96) ایشان به قدری این موضوع را مورد توجه قرار داده اند که خطاب به مسئولان ذی ربط متذکر می شوند؛ من اطّلاع پیدا کردم که در آینده نه چندان دوری یک تعداد خیلی زیادی معلّم بازنشسته خواهند شد و نیاز به معلّم وجود خواهد داشت؛ این از جمله نیازهای نزدیک آینده آموزش وپرورش است... در درجه اوّل ظرفیّت های این دانشگاه های معلّم پرور را باید تا آنجایی که ممکن است افزایش داد، این از همه مقدّم است؛ اگر این هم جواب ندهد باید ضابطه گذاشت؛ مراکز اصلی بنشینند، ضابطه بگذارند برای [جذب] معلّم. (17/2/96) مجدداً در بخش دیگری از بیانات خود اضافه می کنند که؛ راجع به مسئله دانشگاه فرهنگیان و مسئله تربیت معلّم؛ امروز مهم ترین نیاز آموزش و پرورش کشور، معلّم است؛ مهم ترین نیاز، معلّم است. این دانشگاه و دانشگاه شهید رجائی و هر نقطه ای که تربیت معلّم بر آن صدق می کند، بایستی هم کمّاً، هم کیفاً توسعه پیدا کند. (19/2/97) بایدها و نبایدهای موفقیت در کار امام خامنه ای در جهت تسریع و تسهیل حرکت آموزش و پرورش در جهت مطلوب، در یکی از سخنرانی هایشان، مسئولان را از استفاده ابزاری از آموزش و پرورش برحذر داشته و می فرمایند؛ بنده همیشه از سال ها پیش اعتراض داشتم به کسانی که جامعه معلّمین را در زمینه های سیاسی مثل یک ابزار می خواهند به کار ببرند؛ این جفا است. مال امروز نیست این؛ مال سال های ۶۰، از سال ۶۰، سال های دهه ۶۰؛ بعضی از این کارها می کردند. (17/2/96) پس از تهیه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز، همواره اجرای این سند در ردیف مطالبات اصلی ایشان قرار داشته و این مهم را به عنوان یکی از بایدهای بهبود عرصه تعلیم وتربیت معرفی نموده و خاطرنشان کرده اند؛ یک مسئله مهمّ دیگر، این مسئله سند تحوّل است... تا کِی باید نشست تا این نظام نامه هایی که گفته می شود در ذیل سند تحوّل باید تحقّق پیدا کند، تنظیم بشود؟ این کار باید زود انجام بگیرد. معلوم می شود شور و شوقِ لازم نیست، انگیزه لازم نیست. بنده جداً از وزیر محترم و مسئولین محترم می خواهم که مسئله تحوّل را جدّی بگیرند. (19/2/97) رهبر معظم انقلاب در این سخنرانی، مجدداً از دستگاه آموزش و پرورش به عنوان یکی از ارکان بسیار تأثیرگذار در رشد و تعالی جامعه نام می برند و متذکر می شوند؛ در مورد دستگاه آموزش و پرورش؛ دوستان گفتند، در آن جلسه ای هم که قبل از این جلسه بودیم، هم دوستان گفتند، هم بنده گفتم که دستگاه آموزش و پرورش یکی از معدود دستگاه های درجه یک در پیشرفت کشور و نیازهای کشور است؛ دستگاه آموزش و پرورش خیلی مهم است. این بخش از وظایف تعلیم و تربیت، به عهده دستگاه آموزش و پرورش است؛ ما نمی توانیم به آموزش و پرورش مثل یک اداره معمولی در ردیف ادارات دیگر نگاه کنیم؛ اینجا مسئله اش، مسئله ویژه است. (19/2/97) چند راه کار اجرایی برای احیاء و ارتقاء نقش و جایگاه معلم در جامعه از نظر رهبر معظم انقلاب، ارتقاء جایگاه و منزلت معلم یک ضرورت اجتناب ناپذیر و یک وظیفه همگانی است، از همین رو خطاب به مردم و مسئولان تأکید می کنند؛ وظیفه مهمّ همه ما -چه این حقیر، چه مسئولین دولتی، چه مدیریّت های متوالی در بخش های مختلف- این است که منزلت معلّم را در جامعه معرّفی کنیم؛ این کار نشده؛ منزلت معلّم، جایگاه معلّم، آن جوری که این حقیر به آن اعتقاد دارم و آن را حس می کنم و لمس می کنم، در جامعه جا نیفتاده. (19/2/97) البته ایشان موضوع معیشت را هم حائز اهمیت می دانند؛ اما موضوع منزلت را محدود به معیشت نمی دانند و معتقدند که ارتقاء جایگاه و منزلت معلم دارای ابعاد مختلف است و با گفتن به اصطلاح خشک و خالی هم ایجاد نمی شود و لذا در ادامه می افزایند؛ مسئله معیشت البتّه مهم است -شکّی نیست- امّا مسئله منزلت معلّم، اگر از مسئله معیشت مهم تر نباشد، قطعاً کمتر نیست. این [منزلت] فقط با گفتن هم حاصل نمی شود؛ حالا [اگر] بنده بگویم معلّمی یک چنین مقام والایی است یا مقام انبیا است، این ذهنیّت عمومی را در کشور شکل نمی دهد؛ با صِرف گفتن انجام نمی گیرد، [بلکه] کار لازم دارد. ایشان در ادامه با اشاره به نقش مرجعیت معلم تأکید می کنند؛ باید جا بیفتد در ذهن جامعه که معلّم یک مرجع است، معلّم یک شخصیّت والا است، معلّمی یک کار مقدّس است؛ این را با کار هنری، با نوشتن کتاب، با ساختن فیلم، با ساختن شعر، با انواع و اقسام شیوه های تأثیرگذاری، بایستی برنامه ریزی کرد و انجام داد؛ تا حالا این کارها نشده است. در نهایت در همان سخنرانی مجدداً یادآوری می کنند که؛ یکی از کارهای اساسی ای که باید هم در خودِ محیطِ آموزش و پرورش، هم در محیط های مربوط دیگر -در محیط های فرهنگی، در صداوسیما و جاهای دیگر- حتماً دنبال بشود، این مسئله است؛ یعنی معلوم بشود که معلّمی چه جایگاهی دارد و تکریم معلّم تحقّق پیدا کند؛ در کتاب درسی باید بیاید، در داستان باید بیاید، در رمان نویسی باید بیاید. با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی برخی از راه کارهای پیشنهادی عبارتند از: 1- ارتقاء جایگاه معلمان از طریق تمرکز بر اجرای کامل مفاد سند تحول بنیادین آموزش و پرورش. 2- ارتقاء دانش و ظرفیت علمی، اخلاقی و رفتاری فرهنگیان عزیز، از طریق تقویت و توسعه کمی و کیفی دانشگاه فرهنگیان و در صورت لزوم، مراکز تربیت معلم در تراز انقلاب اسلامی. 3- تقویت و گسترش خدمات آموزشی بدو خدمت و به خصوص آموزش های حین خدمت فرهنگیان. 4- تعیین شرایط ویژه و سخت مبتنی بر اصول و ارزش های اسلامی و اجتماعی، برای جذب دانشجو در دانشگاه فرهنگیان و مراکز تربیت معلم و همچنین استخدام معلمین و کادر اداری آموزش و پرورش. 5- الزام معلمان به تدوین مقالات علمی ماهانه و فصلی و ارائه کتبی و شفاهی آن در مراکز آموزشی و انتشار آن در یک سایت ویژه. 6- توسعه و گسترش مراسم و مناسبت های ویژه تکریم و گرامیداشت جایگاه معلمان مثل؛ روز و هفته معلم یا سایر مناسبت های ویژه و عمومی. 7- استفاده از ظرفیت رسانه ها به ویژه رسانه ملی و همچنین هنرهای هفتگانه به ویژه فیلم و تئاتر برای تبلیغ، معرفی و تثبیت نقش و جایگاه والای معلم در افکار عمومی جامعه. 8- شناسایی و تقدیر و تشکر از معلمان نمونه در بخش ها و موضوعات مختلف، (یافتن بهانه های جدید و در عین حال، قانونی و منطقی برای تقدیر) با مشارکت و رأی و نظر مردم (اولیاء دانش آموزان). 9- تقویت ارتباط معلمان با خانواده ها، از طریق ایجاد پرونده تربیتی برای دانش آموزان و پیگیری ارتقاء آن و همچنین ارتقاء نقش انجمن اولیاء و مربیان. 10- ایجاد و تحکیم پیوند بین معلمان مدارس و روحانیون حوزه های علمیه و جذب و به کارگیری یک روحانی ثابت و دائمی برای هر مدرسه. 11- ایجاد رقابت سازنده بین معلمان و رتبه بندی سالانه آنها با تعیین مؤلفه های ویژه و کاربردی. 12- استفاده از ظرفیت معلمان در امور مختلف؛ فرهنگی، اجتماعی، پژوهشی و علمی در سطوح مختلف ملی و محلی و به خصوص در مساجد و در صورت لزوم در شوراهای اسلامی شهر و روستا. 13- افزایش بودجه سرانه دانش آموزی در حد و شأن کودکان، جوانان و نوجوانان عزیز و نظام آموزشی ایران اسلامی. 14- برخورداری معلمان از تسهیلات و امتیازات ویژه، مشابه ایثارگران عزیز در امور مختلف. 15- اختصاص بهترین نقاط شهرها برای ساخت شهرک های مسکونی ویژه فرهنگیان با تسهیلات ویژه. 16- ساخت خانه معلم در کنار خانه عالم، در تمام روستاها برای اقامت دائمی آنها در روستا. 17- افزایش حقوق معلمین، حتی المقدور همطراز حداقل حقوق اعضای هیئت علمی دانشگاه ها و یا معافیت حقوق معلمین از پرداخت مالیات. بدیهی است که برای موفقیت در دستیابی به این هدف یعنی ارتقاء شأن و منزلت معلمان، وزارت آموزش و پرورش قبل از هر اقدامی باید در گام نخست، تمام توان خود را بر کادرسازی (اعم از تربیت معلم و کادر اداری واجد شرایط) تراز انقلاب و مبتنی بر اصول و ارزش های اسلامی و ایرانی متمرکز نماید، تا ابتدا شرایط لازم برای احیاء جایگاه معلم در حد شایسته آن فراهم شود و همزمان سایر اقدامات جانبی در این راستا را نیز پیگیری نماید. البته همانگونه که تعلیم بدون تربیت و آموزش بدون پرورش روحی و رفتاری متربیان نمی تواند در حد مطلوب و شایسته اثرگذار باشد، اولویت یافتن جنبه های مادی برای ارتقاء جایگاه معلمی نیز نمی تواند چندان مفید و کارساز باشد، و لذا برای کادرسازی و ارتقاء نقش و جایگاه معلمی در جامعه، باید بیشتر بر جنبه های معنوی کار متمرکز شد و حتی المقدور از پرداختن بیش از حد به جنبه مادی آن اجتناب نمود. این نکته از آن جهت حائز اهمیت است که تجارب ناشی از افزایش حقوق اعضای هیئت علمی دانشگاه ها، بیانگر این واقعیت است که تخصیص تسهیلات مالی و امکانات مادی اگرچه مفید است، اما هرگز به تنهایی نمی تواند، اهداف موردنظر در این زمینه (ارتقاء جایگاه و منزلت معلمان) را محقق سازد. کلام آخر این که؛ باید اتفاقی بیفتد که دستیابی به شغل معلمی و فعالیت در زمینه های آموزشی و تربیتی، به اولویت اول و آرزوی اصلی جوانان کشور تبدیل شود.